Home | About | Disclaimer | Emea.nl

Archief voor november, 2006

Spreken in gelijkenissen.

donderdag, 30 november, 2006

Marcus 12:1-12

Soms kun je de boodschap niet vaak genoeg herhalen. Vergelijkingen zijn dan een enkele keer behulpzaam om de bedoeling van je boodschap te verduidelijken. Natuurlijk moet je daar voorzichtig mee zijn. Elke vergelijking gaat immers mank. Nooit is een analogie geheel dezelfde maar het kan genoeg duidelijk maken. Dat geldt ook voor deze gelijkenis van de knechten in de wijngaard die weliswaar knechten blijven maar iedereen wijs maken dat ze de baas zijn en daartoe boodschappers van de heer van de wijngaard zelfs weten te mishandelen of te doden. De religieuze leiders van die tijd voelden zich aangesproken. Eerst heeft die Jezus van Nazareth de handelaars uit de Tempel verdreven en dan maakt hij de dienaren van de Tempel uit voor criminelen. Dat gaat toch wel een beetje ver. Het offeren in de Tempel is door het optreden van die Jezus onmogelijk geworden. De geldwisselaars en offerdierverkopers zijn immers verdreven. Dat het offeren betekent dat je samen een maaltijd houdt, dat de dienaren van de Tempel er voor zijn om toezicht te houden op een goed verloop van die maaltijd en dat iedereen daaraan mee kan doen, dat wordt vergeten. Uiterlijk vertoon heeft de plaats ingenomen van het oude godsdienstige handelen dat gericht was op samen leven en samen delen. Op de dag dat bij ons een nieuwe volksvertegenwoordiging wordt beëdigd krijgt deze gelijkenis een bijzondere betekenis. Alle beloften in verkiezingstijd gedaan kunnen we nu vergeten, maar we moeten de politici blijven herinneren aan hun plicht namens ons te zorgen voor een rechtvaardige samenleving waarin we in vrede met elkaar kunnen leven. In dat opzicht hebben zij de plaats van de levieten ingenomen en zorgen ze aan onze tafel voor een goed verloop en er voor dat iedereen kan meedoen. Als de baantjes verkocht gaan worden, als alleen de rijken beschermd worden, als ze beter voor zichzelf zorgen dan voor de zieken, gehandicapten en de armen dan wordt het ook voor ons tijd het plein voor de Tweede Kamer schoon te vegen om voor een radicale omkeer te zorgen. Voorlopig geldt in elk geval dat onze keuze op 22 november niet de laatste keer moet zijn dat politici onze stem gehoord hebben. We zullen ze blijvend moeten laten horen waar de noden in de samenleving liggen, in elk geval tot de voedselbanken overbodig zijn geworden. In Zuid Holland komen ze dezer dagen nog voedsel te kort voor de armen.

?

We weten het niet.

woensdag, 29 november, 2006

Marcus 11:26-33

We hebben er zo’n mooi woord voor, legitimering. Zijn je daden legitiem ofwel is er een wet of voorschrift waarop je je kunt beroepen. of nog mooier, is er een autoriteit die je een opdracht voor je gedrag heeft gegeven. De diaken uit Wijchen die terecht stond omdat ze een uit te zetten gezin had helpen inpakken beriep zich op haar ambt, ze was immers door haar kerk aangesteld om de armen te helpen en dus kon ze niet anders dan de kinderen in haar armen nemen toen die werden uitgezet met hun ouders. De rechter sprak haar dan ook vrij. Maar wie springt in de bres voor twee Amsterdamse meiden die uitgezet dreigen te worden naar Turkije? Ze zijn 14 en 16 jaar oud. Oud genoeg om zelf op een vliegtuig te stappen, naar een land dat ze niet kennen want 11 jaar geleden kwamen ze hier in Nederland bij hun vader wonen. In Turkije mogen ze naar de Nederlandse ambassade om te vragen of dat mag,dat wonen in Nederland bij hun vader, dat waren ze elf jaar geleden namelijk vergeten, ze hadden dat ook niet helemaal goed begrepen. Iedereen moet de wet kennen nietwaar en dus moeten ze terug. Regels zijn regels. Maar wie springt er voor hen in de bres. Nederland heeft ooit in New York een verdrag getekend dat we gezinnen niet uit elkaar halen. Deze Amsterdamse meiden wonen bij hun Nederlandse vader en Nederlandse stiefmoeder en volgens de leiding van hun school is dat een gelukkig en stabiel gezin waarin de meiden opgroeien tot nuttige burgers. Op grond van wie of wat mogen we nu kritiek hebben op de beslissing hen terug te sturen naar Turkije. Doen we dat omdat een God wil dat we op goede voet met vreemdelingen komen, of omdat onze godsdienst zegt dat je je naaste lief moet hebben als jezelf en we zelf onze dochters van 14 en 16 voor geen goud op een vliegtuig naar Turkije zouden zetten? Of doen we dat omdat we van mensen houden en bureaucratisch gedrag in dit geval uiterst wreed vinden. Eigenlijk maakt het antwoord op de vraag naar de legitimiteit van onze protesten tegen wat de Amsterdamse meiden wordt aangedaan niet uit. De vraag is verkeerd. De vraag is of we met elkaar in een samenleving willen leven waarin we elkaar dit willen aandoen. Waar de voorhof van de Tempel een marktplaats is geworden en waar voor samen maaltijd houden geen plaats meer is. In het verhaal van Jezus van Nazareth zwijgen de vraagstellers op dit punt, maar de protesten tegen de wreedheid van een absurt beleid mogen niet tot zwijgen worden gebracht.
?

Vergeef hem dan.

dinsdag, 28 november, 2006

Marcus 11:12-25

Godsdienst en geld gaan niet samen. Toch ontkom je natuurlijk niet aan een zekere samenwerking. Een kerkgebouw moet onderhouden worden en de schilders en de dakdekkers moeten nu eenmaal ook leven. In in een gewone protestantse gemeente heeft een voorganger die de hele week rondgaat en de zieken en bejaarden bezoekt, trouwdiensten? en begrafenissen leidt en op zondag ook nog preekt ook recht op een salaris. Maar goed gaat het nooit. Of er wordt een te groot beroep gedaan op de gemeenteleden of er wordt te gemakkelijk verspilt of niet goed begroot, goed gaat het nooit. De Protestantse Kerk zit nu met een probleem omdat een systeem voor ledenadministratie veel meer kost dan gedacht was. Kerkleden protesteren daar tegen omdat er nu minder beschikbaar lijkt te komen voor de hulp aan de armen in de wereld en de eigen gemeente. In het verhaal van vandaag gaat het nog erger. Niet alleen geeft de vijgenboom geen vruchten, de vijgenboom verdort zelfs helemaal, de tempel is verworden tot een marktplaats voor religie. Geldwisselaars, offerdierenverkopers, het wemelt van mensen die een graantje meepikken van het religieus besef van de gemiddelde bezoekers. Ooit was de opdracht om als offer een maaltijd te houden, met mensen die dienst deden in de tempel, de levieten, met de armen en de vreemdelingen. Maar de levieten waren inzamelingen gaan houden voor hun levensonderhoud en de armen werd wijsgemaakt dat ze ook mee moesten betalen voor God en de vreemdelingen mochten er al helemaal niet meer komen. Jezus zwiept iedereen die er niet hoort de tempel uit. Dat moet een geweldige rel gegeven hebben. Als je zoiets doet voel je je natuurlijk ook heel sterk. Als iemand die zegt tegen een berg “Stort in de zee” en de berg doet het ook. Verzet tegen onrechtvaardigheid helpt. Maar de weerstand wordt ook groter. Al die mensen in onze samenleving die proberen ook samen met de vreemdelingen in ons midden een echte samenleving op te bouwen hebben hoop gekregen door de duidelijke verkiezingsuitslag vorige week. Maar inmiddels blijkt dat niet alleen de anti islam beweging van Wilders groot is maar dat vrouwtje Verdonk meer VVD stemmen kreeg dan Marc Rutte. Dat moet ons behoedzaam maken. Voor een echte rechtvaardige samenleving is nog veel werk te doen al geeft het moed te weten dat als je gelooft dat je het al ontvangen hebt je het ook zult krijgen. En dan mag je gerust zeggen dat het bedreigen van twee Amsterdamse meisjes van Turkse afkomst met uitzetting ook wreed is, onnodig wreed.

?

Het komende koninkrijk

maandag, 27 november, 2006

Marcus 11:1-11

Komende zondag is de eerste zondag in de voorbereidingstijd op het Kerstfeest. Wij zitten nog in de voorbereidingstijd op het Sinterklaasfeest maar in het leesrooster gaan we ons vanaf vandaag afvragen waar we ons eigenlijk op voorbereiden. In het verhaal bereid men zich kennelijk voor op de komst van dat nieuwe koninkrijk dat al heel lang beloofd was. Ooit, in de woestijn, was er een wet en een God die zeiden dat je moest delen wat je had met elkaar. Later in de loop van de geschiedenis was er een koning David die vanuit die instelling de vijanden versloeg en vrede in het land bracht en waren er profeten geweest die steeds weer riepen dat het volk van die weg af dwaalde en dat als men op die weg terugkeerde het rijk van vrede en recht zou komen. Nu was daar die Jezus van Nazareth. Die had het ook steeds over dat Koninkrijk, dat niet een Koninkrijk zou zijn zoals we dat overal in de wereld tegenkomen. Een koninkrijk van macht en aanzien, van economische groei ten koste van de armen in de wereld, maar een koninkrijk van dienen, van zorg voor de armen. Oud minister Onno Ruding noemde dat gisteren een ouderwets koninkrijk en riep dat degenen die er naar terug willen conservatief zijn. Maar Onno Ruding is dan ook lid van een zogenaamde denktank in Europa die nadenkt hoe de positie van de rijken beschermt kan worden en zo mogelijk versterkt. Het is de man van Tante Truus, de tante waarvan Ruding dacht dat alle zieken, gehandicapten en mensen zonder werk daar dagelijks op de koffie kwamen. Ze kwamen wel op de koffie maar dan meer door het beleid van het CDA van Onno Ruding. Jezus van Nazareth gaat naar de plaats waar de Wet van de Woestijn een centrale plek had gekregen, Jeruzalem. Mensen hadden dat wel door, de ezel, belangrijk voor vervoer, werk en inkomen, werd zonder vragen afgestaan voor werk in dienst van die Wet. De reis naar Jeruzalem werd daardoor een soort demonstratie, een met mantels versierde ezel, takken van de bomen, mantels op de grond en juichen voor het nieuwe Koninkrijk. Dwars tegen de Romeinse bezetter wordt dat nieuwe rijk van David, het koninkrijk van vrede en recht alvast door de mensen uitgeroepen. Maar zo eenvoudig is het niet, er zal gewerkt moeten worden. Als het dus laat in de avond is geworden gaat Jezus weer terug. Hij zal de kornuiten van Onno Ruding nog tegenkomen op zijn weg naar het Koninkrijk van Liefde en gerechtigheid.

Het tegenwoordige Betlehem.

zondag, 26 november, 2006

Genesis 35:16-28

En zo kwam Jacob weer thuis bij vader Izaak, in Mamre, waar Abraham ooit zijn eerste verbond had gesloten, zijn eerste oorlog had gevoerd en de belofte vernieuwd was dat zijn nazaten het land zouden bezitten. Jacob was rijk geworden net als zijn vader en grootvader. Maar hij had zijn geliefde Rachel zo tegen het eind van de reis verloren. Zij lag begraven in wat later Bethlehem, huis van brood, zou gaan heten.Ze stierf bij de geboorte van Benjamin, de jongste, die de rechterhand van Jacob zou gaan worden en uit wie het koningshuis van David zou voortkomen. Bethlehem werd de plaats waar Jezus geboren zou worden maar is het nu een verhaal dat in vreugde eindigt? Welnee, Ruben pleegde ontucht met een bijvrouw van Jacob, moeder van broers van hem en het verlies van Rachel deed ook pijn. Veel en veel later zou Matheüs vertellen dat na de geboorte van Jezus in Bethlehem zoveel pijn werd gedaan dat Rachel uit haar graf kwam en huilend door het dorp rondging. Maar desalniettemin, de belofte van het grote volk krijgt in het verhaal al een beetje gestalte. Twaalf zonen had Jacob, de zonen van Israel genoemd, de zonen die gaan met “God zal overwinnen”. Een mooie plaats om voorlopig een einde aan het verhaal te maken en ons te gaan voorbereiden op wat komen gaat. Christenen gaan het kerstfeest vieren eind december en in de kerk is de traditie ontstaan om vier zondagen daarvoor te beginnen met de voorbereiding, de Adventstijd heet dat. Omdat we nu eenmaal rekenen met jaren, maanden en dagen laat de kerkelijke kalender het jaar beginnen met de eerste zondag van de advent, dat is volgende week. En dat betekent dat het vandaag de laatste zondag van het kerkelijk jaar is. Een verhaal laten eindigen betekent dat er ook ruimte komt voor een nieuw verhaal. Dat geldt bij het lezen van de Bijbel, zoals we hier elke dag doen, en dat geldt in de politiek. Het oude verhaal van CDA en VVD lijkt echt afgelopen en wat het nieuwe verhaal ons zal brengen moeten we maar afwachten. Sommigen zeggen dat het buiten de kiezers om zal gaan. Als U dat anders wilt moet U lid worden van de partij van Uw keuze. Dan maakt U kans mee te mogen praten in het nieuwe verhaal. Het verhaal van Izaak is echt uit, hij werd begraven door Esau, als eerste genoemd, en Jacob, die hier nog Jacob blijft heten.
?

?

De Ontzagwekkende

zaterdag, 25 november, 2006

Genesis 35:1-15

Je moet toch wat met een God die geen naam wil hebben maar wel met je wil meegaan. Na het bloedbad in Sichem besluit Jacob het maar radicaal met die God te wagen. Hij herinnert zich de steen die hij zalfde toen hij de droom had dat boodschappers van die God voortdurend tussen hem en die God heen en weer gingen. Dat was in Betel, het huis van God, bij Luz, de amandelboom. Alle andere goden moeten daarvoor wijken en die worden dus in Sichem achtergelaten. Voortaan is er alleen nog de God van Abraham, Izaak en Jacob, de God van Israel dus, voor het eerst aangesproken als de Ontzagwekkende. Want niet alleen is Jacob rijk, worden zijn zonen niet gestraft omdat ze het voor een vrouw opnamen maar wordt de belofte dat hij een groot volk zal worden en dit land zal erven herhaald. De radicaliteit van het opgeven van vreemde goden wordt ook van onze politieke partijen gevraagd. Als ze werkelijk recht willen doen aan het verlangen van een meerderheid van de mensen naar een sociale samenleving waarin iedereen mee wil doen, moeten er heilige huisjes begraven worden en achtergelaten worden in de geschiedenis van vorige kabinetten. Het gedoogbeleid van vroeger moet vroeger blijven, wat wel en niet mag hebben we samen afgesproken en alleen langs democratische weg kan in die afspraken verandering worden gebracht. Maar ook het niet willen tornen aan de hypotheekrenteaftrek, het niet willen geven van een generaal pardon aan vreemdelingen die hier al meer dan 10 jaar zijn, het niet willen verhogen van de laagste uitkeringen, het niet willen tornen aan de bonussen en topinkomens bij overheid en bedrijfsleven zullen moeten worden begraven. Als een van die goden en godjes blijft zweven boven het politieke bedrijf zal er geen socialere samenleving mogelijk blijken. Die rechtvaardige samenleving van recht en vrede is namelijk niet een samenleving van uiterlijk vertoon. Dat kan niet door hier en daar lelijke plekken weg te poetsen. Dat kan alleen als iedereen echt bereid is alle andere goden te begraven en op een heel nieuwe manier de armen, de weduwen en de wees, de vreemdelingen in ons midden, mee te laten delen in de grote welvaart die er ook in dit land is. Dat is niet iets van kansen die mensen maar moeten zien te pakken, dat is iets van recht dat gedaan moet worden.

De God van Israël

donderdag, 23 november, 2006

Genesis 33:18-34:18

Jacob heeft een nieuwe naam gekregen, Israel. Hij is in het land dat beloofd is aan zijn grootvader en koopt een stuk land. Op dat land richt hij een altaar op want daar is dus zijn God. Maar hoe heet die God, dat blijft onbekend. Voor ons is dat gemakkelijk geworden. Als we het over God hebben dan hebben we het vanzelf over de God van Abraham, Izaak en Jacob, de God van Jezus van Nazareth. Maar in de Bijbel heeft die God verschillende namen, en die namen blijven deels verborgen omdat ze vanouds uit eerbied niet werden uitgesproken. In de Statenvertaling uit de zeventiende eeuw staat “De God Israels is God” Ook de vertaling uit 1951 zegt dat, de Nieuwe Bijbelvertaling vertaalt dan “El is de God van Israel” Dat is al dichter bij het Hebreeuws waarin de Bijbel geschreven stond, maar El betekent eigenlijk gewoon God. De Naardense Bijbel, die zo dicht mogelijk bij het origineel wilde blijven vertaalt het nadat ook het origineel is weergegeven : “El Elohee Jisraël’, – Godskracht, Godsvechters God!” En daarmee snappen we wat er gebeurd. Voortaan wil Jacob zoals we hem maar blijven noemen, openlijk opkomen en uitkomen voor die nieuwe God en daar kunnen ze gelijk mee beginnen. Abraham had alle mannen die bij hem hoorden laten besnijden, niks uiterlijk vertoon van vruchtbaarheid, de vruchtbaarheid komt van liefde en niet van uiterlijk vertoon. Toen de dochter van Jacob als object werd gebruikt en verkracht werd, draaiden de zonen van Jacob het om. Je mag wel met haar trouwen maar dan moet je meedoen met die nieuwe manier van Jacob en zijn God. Dus om te beginnen moet je je ook laten besnijden. En dan moet je de vrouw niet meer als object zien maar als gelijkwaardig. Dat is geheel nieuw. Of het dan ook zo werkt is een heel ander verhaal. Maar de oproep om het geheel anders te gaan doen gold ook voor ons en gisteren konden we laten merken of we dat aandurven. En dat is niet helemaal gebeurt. Nederland zou Christelijk en sociaal hebben gestemd, maar niet alleen heeft het CDA geen christelijk programma en zeker tot nu toe niet christelijk geregeerd veel zorgen baart de winst van de partij voor de vrijheid zonder democratie. Een echt betere samenleving kan dus niet aan politici worden overgelaten. We moeten zelf aan de slag. Misschien moeten er veel en veel meer mensen lid worden van een politieke partij en aan de slag gaan. Als al die mensen die een keuze maakten voor een betere samenleving dat doen wordt het misschien nog wel wat.

?

Ik heb meer dan genoeg.

woensdag, 22 november, 2006

Genesis 33:1-17

Dan komt het uur van de waarheid. Iedereen is het land binnengetrokken waar ooit Abraham van droomde, waar Izaak rondgetrokken had en waar nu Esau zijn broer Jacob tegemoet kwam. Jacob ging voor zijn vrouwen, kinderen en vee uit. En hoewel je iets dagen lang kunt vrezen komt het toch vaak onverwacht. Daar was Esau met zijn leger van 400 ruiters. En dan wil hij ook nog niks van wat je hebt gegeven. Jacob blijft zich onderdanig opstellen. Esau blijft er onverschillig over. Dit is zijn broer, wel komaan we gaan weer naar huis. Maar Jacob blijft ook voorzichtig en komt daardoor uiteindelijk verlost van Esau in Sukkoth terecht. Dat betekent eigenlijk gewoon het huttendorp maar in de Naardense Bijbel wordt het vertaald met Loofhutten. De tijdelijke hutten die tijdens het feest worden opgetrokken als herinnering aan de reis door de woestijn. Hier had Jacob reden voor een feest. Vraag is of ook wij vanavond reden zullen hebben voor een feest. Waar heeft ons volk voor gekozen. Er zijn mensen die beweren dat de Bijbel Christenen verbiedt vandaag mee te stemmen. Niets is minder waar. Juist Christenen weten dat ze een eigen, individuele, verantwoordelijkheid hebben voor de samenleving. Daar droomden Abraham, Izaak en Jacob van, vorm geven aan een volk dat op een nieuwe, geheel andere manier, om zou gaan met godsdienst en met elkaar. Gastvrijheid voorop, vrede waar het mogelijk is, eerst streven naar een bondgenootschap, iedereen er bij betrekken. Abraham had ook zijn knechten laten besnijden, Jacob begint met zijn bijvrouwen voor te stellen aan Esau. Zo zullen ook wij vandaag mee vorm moeten geven aan de richting die we ons volk willen laten inslaan. Moeten de rijken beschermd worden, of helpen we de voedselbanken ons land uit, moeten we ons afzetten tegen vreemdelingen en hun godsdienst, of moeten we uit alle macht proberen samen te leven, zorgen we voor de zwakken en de zieken in ons land of laten we hen maar aan hun famillie en het lot over. Daar gaan de keuzes over, vanavond weten we wat een meerderheid wil, en morgen kunnen we er mee aan de slag. Want wat er ook gekozen wordt, voor gerechtigheid en vrede is altijd een hoop werk nodig waar iedereen aan mee moet doen.

?

?

Tenzij u mij zegent

dinsdag, 21 november, 2006

Genesis 32:23-33

Nog altijd vertrouwt Jacob het niet helemaal. Zou het werken die volstrekt nieuwe aanpak van het sturen van geschenken, je als dienaar opstellen van degene met wie je en conflict hebt en je vrouwen en kinderen zo openlijk in het zicht als een schild opstellen. Zo stel je je uiterst kwetsbaar op en vermijd je elke strijd. Loopt de ander over je heen en raak je alles kwijt of dwing je op deze manier respect af. Dat zijn de vragen waarmee Jacob worstelt. Voor hem wordt het een letterlijke worsteling die hem uiteindelijk kreupel maakt. De worsteling is pas voorbij als Jacob om een zegen vraagt aan zijn tegenstander. Dat is het uiterste tot waar je kunt gaan, je tegenstander vragen jouw als goeddoende, als zegen voor je omgeving, heen te sturen. Maar het blijkt dat dat de sleutel is tot de godsdienst van Jacob. Dan krijgt hij een nieuwe naam, “God zegeviert” of wel Israel, een naam die op een heel volk zal overgaan en stand houdt tot vandaag de dag. De manier waarop Jacob zich opstelt in dienst van zijn God, godsdienst in de beste betekenis van het woord, is ook vandaag nog heel nieuw. Durven wij het aan met een regering waar we in Nederland nog nooit mee gewerkt hebben? Een regering van links, met een program van eerlijk delen, rechtvaardige handelsverhoudingen, waarbij iedereen mee mag doen en de overheid de dienaar is van de zwaksten. We zijn er door de goddelozen van CDA en VVD danig bang voor gemaakt. Maar durft een volk het morgen aan een nieuwe weg in te slaan? Het zal niet direct een betere wereld opleveren. We zullen nog veel moeite hebben onze kinderen op te voeden, Jacob kon er later over meepraten. Maar wij hebben net als Jacob een keuze. Hij had de strijd aan kunnen gaan met zijn broer Esau. Hij had op zijn strepen kunnen gaan staan en vasthouden aan het eerstgeboorterecht dat zo gemakkelijk was verkocht door zijn broer, hij kon zich beroepen op de zegen van vader Izaak die door ingrijpen van zijn moeder naar hem was toegegaan. Niets van dat alles koos Jacob, hij koos er voor gezegend te worden door zijn tegenstander. Morgen mogen wij kiezen, voor vrede en rechtvaardigheid, of voor rijkdom en macht. Wie mee wil doen in het verhaal van Israel en Jezus van Nazareth weet welke weg te gaan zal zijn.
?

Het was nog nacht

maandag, 20 november, 2006

Genesis 32:14-22

Als een dief in de nacht lijkt Jacob terug te keren naar het land van zijn vader. Nou ja het land waar zijn vader en grootvader als vreemdelingen hadden verbleven maar die op de een of andere manier hun land zou worden. Er was nog een conflict met broer Esau dat om een oplossing vroeg. Die Esau woonde wel helemaal aan de andere kant van het land maar was toch met een flink leger op weg. Daarom moest er wat worden gedaan. Iets anders, iets nieuws, iets onverwachts. Jacob kiest er voor zich te onderwerpen in plaats van oorlog te voeren. Geen geweld tegenover geweld, geen macht tegenover macht. Maar Jacob maakt gebruik van hetgeen hij heeft verdiend. Dat immers werd aan die God toegeschreven die in de droom had beloofd hem te vergezellen en te zorgen dat hij een groot volk zou worden en die hij nu voor de eerste keer had aangeroepen. Esau mocht delen in dat wat die God had opgeleverd. Een volmaakt geschenk werd het, in drie delen dus want alle goede dingen bestaan uit drieën. Rutte, en waarschijnlijk Balkenende ook, wil graag een twee partijenkabinet, maar pas bij drie is een volmaakt evenwicht tussen de machten te bereiken. Daarom gaan Bos, Halsema en Marijnisse vandaag onder het genot van een kop koffie vandaag maar eens na of dat voor hun ook geldt. Dat maakt U dus woensdag wel uit en wilt U een kabinet van deze drie dan moet U zorgen dat die club van Halsema daarvoor niet te klein wordt. Samen kunnen ze het dan misschien wel redden. Jacob weet trouwens nog steeds niet onvoorwaardelijk op die God van zijn dromen te vertrouwen. Geen beeld, geen plek, geen offers, alleen een droom en iets dat soms op een stem lijkt. Een verhaal, ook voor Jacob al een verhaal van vorige generaties. Daarmee moet je het doen. En dan is zo’n broer die zich met het woeste ruitervolk van de Hettieten heeft verbonden een groot risico. Jacob brengt daarom in het holst van de nacht zijn famillie en zijn bezittingen het land binnen, maar zelf blijft hij nog even aan de veilige kant. Hij heeft nog steeds niet echt gekozen al lijkt hij steeds dichterbij te komen.