Home | About | Disclaimer | Emea.nl

Archief voor oktober, 2006

Heb medelijden met mij

dinsdag, 31 oktober, 2006

Marcus 10:46-52

Het is vandaag de verjaardag van de Protestantse Kerken in de Wereld. Niet dat ze dat vieren want de verdeeldheid onder de kerken is voor velen in die kerken een groot verdriet. Maar in Nederland is dat verdriet de laatste jaren wat minder na de fusie van de Hervormde, de Gereformeerde en de Lutherse kerken. In de namen van de drie kerken zit de geschiedenis en de bedoeling van die verjaardag ook al een beetje opgesloten. Op 31 oktober 1517 namelijk spijkerde professor Maarten Luther in de stad waar hij lesgaf, Wittemberg, 95 stellingen aan de deur van de slotkapel. Dat was een gebruikelijke manier om een wetenschappelijke discussie op gang te brengen. In het verhaal van vandaag lezen we over de blinde bedelaar die vast geloofde dat Jezus van Nazareth hem kon bevrijden van zijn ongeluk. Opstaan en op weg gaan was de sleutel voor Bartimeüs en zijn geloof dat dat hem kon bevrijden maakte dat hij de weg weer kon zien. In de dagen van Maarten Luther deed de kerk net of ze diezelfde bevrijding kon bieden als je maar genoeg betaalde. Toen Luther nog eens in de Bijbel nazocht hoe het ook al weer zat kwam hij de boodschap tegen dat alleen dat geloof redding kon bieden. Dat maakte dat hij in zijn stellingen verkondigde dat alleen de Bijbel de bron was die je zou moeten gebruiken, dat alleen het geloof redding kon bieden en dat de Liefde, of met en moeilijk woord genade, dat zou kunnen brengen. De Rooms Katholieke kerk gooide hem daarop uit de kerk. Aangezien Luther veel volgelingen had gekregen begon hij maar een eigen kerk in de hoop daarmee de Rooms Katholieke Kerk te kunnen hervormen, een Hervormde, of met een moeilijk woord Gereformeerde, Kerk dus. De Rooms Katholieke kerk stelde zich met alle middelen te weer. Toen zelfs regeerders er over dachten die hervorming te verbieden gingen mensen protesteren. Vandaar dat de kerk nu de Protestantse Kerk heet. Die strijd met de Rooms Katholieke Kerk en een overheid die in haar dienst was leidde uiteindelijk ook tot een onafhankelijk Nederland. Vandaar dat hier en daar toch een dankdienst voor de Hervorming wordt gevierd. Al zal er wel net als ieder jaar gebeden worden voor een Hervorming van de Rooms Katholieke Kerk, in de hoop dat dat ooit weer eens een christelijke kerk zal worden.

De volken worden onderdrukt door hun eigen heersers

maandag, 30 oktober, 2006

Marcus 10:32-45

Zo gaat het dus, de leiders misbruiken hun macht. Overal op de wereld gebeurt het en elke dag horen we ervan. Ook in ons land kennen we zulke leiders die met vage glimlachen en het ontlopen van keuzes zo veel mogelijk kiezers proberen te trekken. Als ze maar als staatsman overkomen. Links of rechts van de Grote Koning zitten is dan het doel. Maar in het verhaal van Jezus van Nazareth gaat het daar niet om. Dan gaat het er om of je kunt dienen. Niet dienstbaar zijn als een slaaf, maar ergens voor dienen. Of je wat waard bent en of dat te merken is. Jezus noemt zichzelf een losprijs voor velen. Een losprijs werd betaald voor de slaven. Mensen waren soms zover in de schulden geraakt dat ze zichzelf als slaaf moesten verkopen. Ze konden dan vrij worden als er iemand was die bereid was een losprijs te betalen. Uiteindelijk waren er genoeg mensen op de wereld die vonden dat het zo moest gaan als Jezus ons had voorgeleefd en dat er dus geen slaven zouden moeten zijn. Toen is de slavernij afgeschaft, veel te laat en veel te lang verdedigd door mensen die deden of ze christenen waren, maar afgeschaft is de slavernij. Nu komt er een minister president die de oude tijden van slavernij en uitbuiting weer terug wil laten komen. Alsof de Max Havelaar nooit is geschreven, alsof de slavernij nooit is afgeschaft. De Max Havelaar is geschreven door Multatuli en die naam betekent “Ik heb veel geleden” Het zou de bijnaam kunnen zijn van Jezus, maar zijn naam betekent “God is redding”, de slaven zijn ten koste van zijn leven als losprijs bevrijdt. De mentaliteit moet dus niet terug naar de VOC mentaliteit maar naar de mentaliteit van het dienen, ergens voor dienen, van waarde zijn voor hen die geen waarde lijken te hebben. Daar zit ook de plaatsvervanging in, dat wat waardeloos is krijgt waarde door Jezus. Wij zullen het moeten willen zien, de doop ondergaan die Jezus heeft gehad en de beker drinken die hij heeft gedronken.

Vele eersten zullen de laatsten zijn

zondag, 29 oktober, 2006

Marcus 10:23-31

Soms is het lastig als je de Bijbel in van die kleine stukjes leest, zoals wij hier doen. Je loopt dan kans de samenhang in het verhaal te gaan missen. Dit verhaal begon met de mededeling van Jezus dat het gaan naar Jeruzalem niet het meest gemakkelijke avontuur zou worden. Het vasthouden aan de Wet van de Woestijn die daar werd bewaard maakt je niet direct vrienden. Allereerst moet je dan beseffen dat dienen gaat boven heersen, dan moet je worden als een kind, de geboden volgen maar verkopen wat je hebt en dat delen met hen die niets hebben, en als je dan alles opgeofferd hebt wat eigenlijk normaal is, je baan, je gezin, je famillie dan moet je er maar op vertrouwen dat je door al die ellende heen het honderdvoudige terugkrijgt. De oogst zit dus niet in het materiële gewin waar je dan ook maar van moet afzien. De winst zit in een betere samenleving, die zich niet af vraagt wie de baas wordt, Bos of Balkenende, maar voor wie er gezorgd gaat worden, voor de rijken met hun onbeperkte bonusinkomsten en hun maximale hypotheekrenteaftrek, of voor de armen, met hun zorgpremie, hun stijgende huurlasten en de stijgende prijzen voor schoolboeken en het onderwijs van hun kinderen. Gaan we de komende jaren ons bezit beschermen door vreemden te weren, de lonen laag houden door groepen in de bevolking tegen elkaar op te zetten, of gaan we delen door eerlijke prijzen voor producten uit arme landen te betalen en actief te zorgen dat de vreemden die hier wonen ook bij onze samenleving gaan horen. Het lijkt er op dat de keuzes uit het verhaal van Jezus van Nazareth het ook voor ons niet populair zullen maken. De VOC mentaliteit van handelsgeest en uitbuiting, van eigen winst voorop, lijkt populairder te worden dan de geest van Jezus, van zorg voor elkaar en dienen eerst. Aan ons de keus zoveel mogelijk mensen te overtuigen van de waarde van het Koninkrijk van Liefde, Recht en Vrede.

?

Wie niet als een kind openstaat

zaterdag, 28 oktober, 2006

Marcus 10:13-22

Geloven dat alles op de wereld ooit ten goede zal keren is bijna als een sprookje. Misschien dat alles ooit goed is geweest maar na zoveel eeuwen van oorlog, honger en ellende kun je toch bijna niet meer geloven dat er ooit een tijd zal aanbreken dat er geen sprake meer is van mensen die lijden. Alleen kinderen geloven in sprookjes en de meeste lezers van de Bijbel zijn toch geen kinderen meer. Toch roept Jezus juist op om in dit soort sprookjes te blijven geloven. En dan niet als mooie verhalen die je op een regenachtige zondag weet door te vertellen maar als een richtlijn in het leven. Daarom hoort het verhaal van de rijke jongeling bij die oproep om je open te stellen als kinderen. Alle geboden volgen is dan echt niet genoeg. Netjes leven ook niet. Maar delen wat je te delen hebt dat is de sleutel. We zijn het al eerder tegengekomen. Denken aan de mensen die het minder hebben, aan de mensen in de derde wereld, maar ook aan de mensen in je eigen omgeving. Daarom kwetste premier Balkenende zoveel mensen in onze samenleving met zijn oproep de VOC mentaliteit weer in te voeren. Die VOC immers legde de bodem voor de slavenhandel die miljoenen mensen in het ongeluk storte. Slaven werden gebracht naar Indonesië, en later uit Indonesië geëxporteerd, en die slavenhandel inspireerde weer tot de oprichting van de West Indische Compagnie die slaven bracht naar de Caraïben, Suriname en de VS. De VOC behandelde mensen als handelswaar en dat is nu net de mentaliteit van dit kabinet, maar ook de mentaliteit die we moeten kwijt zien te raken. Terug naar de mentaliteit van de kinderen, die elkaar niet pijn willen doen, die kleurenblind zijn als ze vrienden willen maken en genieten kunnen van elkaar en van de wereld. Juist als we als kinderen openstaan kunnen we samen de armoede, de vervuiling en de verkwisting bestrijden, en misschien ook de VOC mentaliteit de wereld uit helpen.

Wat moet ik met dat eerstgeboorterecht

vrijdag, 27 oktober, 2006

Genesis 25:19-34

Ook in onze samenleving heeft eeuwenlang de oudste het eerste erfrecht gehad, het eerstgeboorterecht. Een vanzelfsprekendheid waar de Bijbel zich van begin af tegen verzet heeft. Niet de oudste zoon van Adam, Abel maar de tweede, Kain wordt de erfgenaam. En niet de oudste zoon van Abraham, Ismael, maar de tweede, Izaak, wordt de erfgenaam. En in dit verhaal wordt in geuren en kleuren geschilderd hoe niet de behaarde, die als eerstgeborene alle rechten had, maar de onderkruiper het eerstgeboorterecht krijgt en de behaarde voortaan als rooie door het leven moet. De namen zijn in dit geval maar even vertaald want Ezau betekent behaarde, Jacob, onderkruiper of hielenlikker en Edom is rood, de Edomieten dus de roden, naar de kleur van de aarde in het land waarin zij woonden. We herinneren ons nog dat God in het eerste hoofdstuk van Genesis de roodbloedige mens uit de rode aarde vormde. Pas kortgeleden in onze geschiedenis hebben we geleerd de erfenissen onder de kinderen te verdelen. Kinderen van een boer, een middenstander, of de eigenaar van een familliebedrijf? die de zaak willen overnemen weten hoe funest die verdeling van de erfenis kan zijn. Daarbij komt dat sinds kort ook nog in de wet is vastgelegd dat de overblijvende partner automatisch het vruchtgebruik van de erfenis krijgt. Voor een samenleving waar veruit de meerderheid van de mensen leefde van het eigen bezit is het hebben van één erfgenaam het meest voor de hand liggende. De Bijbel wil ons voorhouden dat het niet alleen om bezit gaat maar ook om hoe je er mee omgaat. Is het onverschilligheid of is het om voor de zwakken te zorgen, om gastvrij te kunnen zijn, om de overtuiging van de famillie voort te kunnen zetten. Voor Jacob zal het nog een hele worsteling worden om de juiste weg te vinden. Maar in onze samenleving moeten we soms opnieuw leren dat het verdelen van erfenissen ook kan betekenen een ander betere kansen? geven en dus niet direct en op voorhand tot een verdeling over gaan.

En Izak en Ismael, zijn zonen

donderdag, 26 oktober, 2006

Genesis 25:1-18

Uiteindelijk zijn Izaak en Ismael gelijk. Samen begraven zij hun vader. Hun andere halfbroers zijn kennelijk met hun moeders vertrokken. Alle zonen van Abraham zijn stamvaders van volken en volgens dit verhaal zijn alle volken behalve die van Egypte eigenlijk afstammelingen van Abraham. Wij hebben nog wel eens de neiging om een eigen volk bovenaan te zetten. Vroeger ontstonden er steekpartijen als er tijdens een jaarlijkse kermis in een dorp vreemden opdoken. We willen nu eenmaal graag onder elkaar zijn. Die bekrompen dorpsmentaliteit zijn we nog steeds niet helemaal kwijt. Onze regering geeft daarin ook niet het goede voorbeeld. Natuurlijk hoeven we niet iedereen in ons land toe te laten maar Ruud Lubbers, oud minister president, stelde terecht de vraag waarom we daarover zo krampachtig moeten doen. Als we mensen de kans geven hier een aantal jaren te wonen, vanwege werk, of studie, of omdat ze vluchteling zijn en ze niet direct terug kunnen, dan is het toch mogelijk om te bezien of ze misschien onze samenleving verrijkt hebben? Uit het verleden zijn daarvan genoeg voorbeelden te geven. Ooit kwamen hier de Batavieren de Rijn afzakken, de Romeinen hebben steden als Nijmegen gesticht, de Koning van Hispanje hebben we lang geëerd, Willem de Zwijger was van Duitse afkomst en ons vorstenhuis is al generaties lang gevoed door mensen uit het buitenland. Ooit kwamen hier ook Spanjaarden en Italianen naar toe om te werken maar sinds Spanje en Italië lid zijn van de Europeese Unie kijken die wel uit. Voorlopig moeten we het doen met Polen en straks met Roemenen en Bulgaren. Nederland kan zich verbonden weten met vele volken, en als we leren met ze te delen worden we er nog rijker van ook. De krampachtigheid waarmee nu vreemdelingen worden geweerd is niet Nederlands, maar dorps. Het brengt ook niet alleen leed toe aan de betrokken vreemdelingen maar ook aan hen die in de loop van die vele jaren een relatie met ze hebben opbouwd. Het vervreemd mensen van een overheid waarvan ze de beslissingen niet meer mee kunnen maken en waarvan ze de beslissingen net zo onmenselijk vinden als ze in onze jongeste geschiedenis van een bezetter waren. Het wordt tijd die bekrompenheid te begraven.

?

Naar de bron Lachai–Roï

woensdag, 25 oktober, 2006

Genesis 24:54b-67

Van de ene bron naar de andere. Binnen de woestijngemeenschappen waar deze verhalen verteld werden en waar water van het uiterste levensbelang was moeten de verhalen over Isaak en Rebekka wel als uiterste vruchtbaarheidsverhalen geklonken hebben. Vooral als het verhaal eindigt bij de bron van levend water van de profeet, zoals de vertaling van die prachtige naam uit de titel van vandaag luidt. Jezus van Nazareth zou zich later ook zo noemen als hij bij de put zit en een Samaritaanse vrouw hem water schenkt. De duizend maal tienduizend nazaten hoeven je dan ook niet meer toegewenst te worden. Denk nu niet dat het verhaal maar om enkele mensen gaat, het gaat om grote groepen. De meesterknecht van Abraham heeft een verzameling knechten bij zich en Rebekka gaat ook niet alleen maar met een stoet dienaressen. Het volk van Abraham groeit en groeit dus al doende. Het water maakt ze vruchtbaar wil het verhaal ons kennelijk vertellen. Dat terwijl wij in een land wonen waar watermanegement iets van de allerhoogste orde is. Maar het delen van water brengt vruchtbaarheid. Bij ons wil dat zeggen verdelen van water en beschermen tegen water. In een verstedelijkte samenleving komen we daar steeds verder van af te staan. Ooit vonden we in ons land de waterschappen uit. Samenwerking van burgers, boeren en eigenaren uit de stad maakten de dijken sterk genoeg om vruchtbare polders voort te brengen. Maar de eigenaren zijn anonieme banken geworden, de burgers wonen in de polders vanwege het uitzicht en niet meer om dienstbaar te zijn en de boeren stellen alleen belang in hoge productie op de korte termijn. Het bestuur van het waterschap speelt zich dan ook buiten de waarneming van de kiezers van die besturen af. Dat die samenwerking ons het vruchtbare land heeft gegeven waar we in wonen lijken we langzaam te vergeten. En dat terwijl we weten dat verwaarlozing van de dijken en de verdeling van het water met de klimaatsverandering ons en onze kinderen rampen kan bezorgen. We moeten dus terug naar de bron, naar de oorsprong van ons land, samen bouwen en samen besturen. Het water wijst ons de richting.

?

Haar moeder gaf hij kostbare geschenken

dinsdag, 24 oktober, 2006

Genesis 24:29-54a

Het lijkt er bijna op dat de knecht van Abraham een bruid voor de zoon van zijn meester gaat kopen. Maar zo is het natuurlijk niet. De herhaling van het verhaal en de herhaalde vermelding van de God van Abraham maken duidelijk dat het hier gaat om een test van het meisje zelf en dat ze ervoor geslaagd is. De famillie kan het meegeven vertrouwen, niet alleen moeten ze zich Abraham en Sara nog herinneren, maar ook krijgen ze geschenken als tastbare bewijzen van de rijkdom die Abraham inmiddels had verworven. Ook de moeder krijgt geschenken en wie dus denkt dat meneer de knecht onderhandelt met meneer de broer heeft het mis. Het is vandaag dan ook de dag van de gelijke beloning. Abraham zocht een bruid voor zijn zoon die zou passen in de traditie van zijn famillie. De knecht van Abraham legt er een schepje bovenop en zoekt ook een bruid die past in de overtuiging die gegroeid is dat delen met een ander, met een vreemdeling, hoort bij het leven dat je zou moeten willen leven. Tenminste zoals je volgens de Bijbel zou moeten willen leven. In onze samenleving ontstaat er op dat punt een steeds scherpere tegenstelling. Aan de ene kant de goddelozen van CDA en VVD, gesteund en opgejut door wat kleine rechtse splinters die het hebben over wij de Hollanders, en zij die moeten inburgeren, en aan de andere kant de Kerken, Vluchtelingenorganisaties als Vluchtelingenwerk Nederland en Inlia, advocaten, intellectuelen en vele burgers die praten over wij die een samenleving op moeten bouwen en zij die groepen tegen elkaar opzetten. Vluchtelingenwerk Nederland heeft nu een plan van 10 punten gemaakt om op een betere manier met Vluchtelingen om te gaan. Dat plan gaat uit van respect voor mensen en niet van angst voor mensen. De komende dagen en weken kunnen we vragen wat onze politici met dit plan willen gaan doen. Hun antwoorden zullen duidelijk maken waar ze bij willen horen, bij de overtuiging van Abraham of bij de bestrijders daarvan.

Mag ik alsjeblieft wat water drinken?

maandag, 23 oktober, 2006

Genesis 24:1-28

We hebben in ons land met enige regelmaat discussies over importbruiden. Ouders die hun kinderen hier zien opgroeien met hele andere gewoonten en gebruiken zijn bang dat die kinderen ook onze slechte gewoonten overnemen en hopen dat een partner voor hun kinderen met dezelfde gewoonten en gebruiken hen daarvoor zal behoeden. Onze regering is daartegen omdat ze bang is dat die importpartners niet goed zullen inburgeren. En angst is altijd een slechte raadgever. Dat je een bruid voor je zoon zoekt die snapt wat de gewoonten en gebruiken van jouw gezin zijn gaat terug op Abraham. Ooit was Abraham bang geweest dat de meesterknecht uit dit verhaal na zijn overlijden zijn erfgenaam zou worden maar hij had een zoon gekregen die alles moest erven. De knecht snapte voldoende van de nieuwe manier van leven waar Abraham naar op zoek was, dat hij de zoektocht kon ondernemen. Het lijkt zo op het eerste gezicht dat het eerste de beste vriendelijke meisje het aanbod zal krijgen, maar zo eenvoudig is het niet. Als veel later Mozes vlucht uit Egypte en in de woestijn aankomt bij een bron moet hij vechten om de meisjes in de gelegenheid te stellen hun kudden te laten drinken. Delen van het water bij een woestijnbron is niet zo vanzelfsprekend. Als het water op raakt gaat iedereen dood en het laten drinken van een kudde kamelen is veel en zwaar werk.Wie dat toch doet en het bovendien uit zichzelf aanbiedt heeft de gewoonte om te delen, de gewoonte van gastvrijheid, die ook Abraham had geleerd en tot zijn godsdienst was gaan rekenen. Rebekka is dus niet zomaar het eerste de beste meisje maar een meisje dat er uitspringt door haar zorg voor de naaste. Dat zouden die importbruiden dus mee kunnen brengen. Maar ja onze regering wijst liever mensen af dan voor ze te laten zorgen. Onderwijs geven in ons land, hen actief betrekken bij de samenleving is te veel gevraagd. Voor onze regering moeten die vreemden apart gehouden en apart gezet worden, we hebben dan ook een goddeloze regering. De weg van Abraham en zijn knecht is ook voor ons veel vruchtbaarder.

Toen de mensen zich tegen ons keerden

zondag, 22 oktober, 2006

Psalm 124

Vandaag zingen we met de kerk mee de honderdenvierentwintigste psalm. In heel veel Protestantse kerken in Nederland klinkt het laatste vers van deze psalm als opening van de kerkdienst, “Onze hulp is in de naam van de Heer die hemel en aarde gemaakt heeft”. Dat is een heel oude protestantse traditie en deze tekst wordt soms ervaren als een soort toverspreuk die van een bijeenkomst van mensen ineens een kerkdienst maakt. Zo is het natuurlijk niet, maar het is goed om, als je je met elkaar bezint op de betekenis van het verhaal van Israel en het verhaal van Jezus van Nazareth voor deze tijd, je te richten op het Algoede. Dat is wat de mensen zongen toen ze op weg gingen naar de Heilige Tent of de Tempel waar de Wet werd bewaard om de jaarlijkse maaltijd met famillie, armen en vreemdelingen te houden. We zijn in de dagen waarin Moslims het suikerfeest vieren en overal in het land zogenaamde Iftar maaltijden worden gehouden die ook het delen van de rijkdom met armen en vreemden tot doel hebben. We gaan immers samen terug op de gastvrijheid van Abraham. Dat je gaat delen met armen en vreemdelingen wordt je overigens meestal niet in dank afgenomen. Ook dat bezingt de psalm, als je niet op de weg van het Algoede zou zijn geweest dan hadden de mensen je levend verslonden. Het is alsof je de politici hoort die angst zaaien voor de Islam en elk contact met anders gelovigen veroordelen. Een Rita Verdonk bijvoorbeeld, die kritiek op uitwassen van sommige Moslims, zoals Theo van Gogh die terecht naar voren bracht, gebruikte als rechtvaardiging van haar beleid van het opzetten van bevolkingsgroepen tegen elkaar. Ze heeft het zelfs voor elkaar gekregen dat de politie straks premies krijgt voor het oppakken van vreemdelingen, alleen gaat het nu niet meer om individuele premies zoals in de Tweede Wereldoorlog maar om premies per korps. Die angst voor vreemdelingen is echter onterecht. De kinderen van Abraham, hebben we gezien, zijn famillie. Mocht je dus uitgenodigd worden voor een Iftar maaltijd ga dan op de uitnodiging in en geneer je niet zelf vreemdelingen aan tafel uit te nodigen. Dat maakt onze samenleving pas echt veilig.